Pávi Leo XIV, almenna fotografiið frá Vatikaninum.
Eftir p. Bruno Mollicone (itálskur prestur, ið vitljaði okkara sókn í 2023 og 2025)
Eg skal viðganga, at undan konklavuni, metti eg tað vera sera ósannlíkt, at ein amerikanskur kardinalur varð valdur at standa á odda fyri katólsku Kirkjuni sum 266’andi eftirmaðurin hjá Pæturi ápostli.
Mítt sjónarmið var grundað á eina langtíðar siðvenju: at Heilagi Faðirin ikki skuldi koma frá einum globalum stórveldi, fyri symbolskt at varðveita uttanveltaðu støðuna og almennleikan í embætinum. Meðan henda siðvenja framvegis er galdandi og hóskandi, hevur hon nú funnið eitt mest óvæntað og forsorgarligt undantak hjá Robert Francis Prevost.
Lat meg frá byrjan av siga, at eg eri djúpt sannførdur um, at hesin pávin er ein gáva frá Heilaga Andanum. Ein nærri lesnaður av ævisøgu hansara avdúkar, hvussu óvanligur hesin maður er. Hann ber ein profil, sum tykist hava verið myndaður av Gudi, smálut fyri smálut, gjøgnum nógv ár. Eg skal avmarka meg til bert at nevna nøkur fá viðurskifti, sum eg haldi hava serligan týdning.
Tað fyrsta, yvirflatuliga, hevur lítið við átrúnaðarliga økið at gera. Hóast tað er tað eingin smávegis detalja: í sínum ungdómi fekk pávin eina holla støddfrøðiliga útbúgving.
Jú, tað var á hesum økinum, at hann tók prógv við heiðursløn í 1977, áðrenn hann fór undir lesnað í heimspeki og gudfrøði. Hesin óvanligi eginleikin ger, at hann kann fáast við námsfrøðiliga og vísindaliga heimin við at brúka somu hugtakandi karmar, samstundis sum hann altíð nærkast viðurskiftunum úr einum andaligum sjónarhorni. Ein av størstu fysikarunum í tjúgundu øld, Paul Dirac (móttakari av Nobelvirðislønini í 1933), segði einaferð: „Gud er ein fyrstafloks støddfrøðingur, sum brúkti sera framkomna støddfrøði til at skapa alheimin.“
Lat meg frá byrjan av siga, at eg eri djúpt sannførdur um, at hesin pávin er ein gáva frá Heilaga Andanum. Ein nærri lesnaður av ævisøgu hansara avdúkar, hvussu óvanlig náttúran er í hesum manni. Hann ber ein profil, sum tykist hava verið myndaður av Gudi, smálut fyri smálut, gjøgnum nógv ár. Eg skal avmarka meg til bert at nevna nøkur fá viðurskifti, sum eg haldi hava serligan týdning.
Tað er einki nýtt í hesum: Kirkjan hevur altíð hildið fast um virðið á vísindaligari kanning sum tænastu til menniskjað og sum ein leið, sum fylgir við trúnni í at kanna lívsins loyndardóm. Eitt av seinastu stóru skjølunum um hetta evnið var alfrøðin Fides et Ratio (Trúgv og vit), sum Jóhannes Páll II pávi gav út í 1998, í samstarvi við táverandi kardinal Joseph Ratzinger.
Í dag tykist samrøða millum vísindi og trúgv meira enn nakrantíð alneyðug. Nýggjastu og undrunarverdu gongdirnar í kunstum intelligensi hava ført menniskjað til markið fyri einum ektaðum “paradigmuskifti”, eitt søguligt tíðarskeið, har heilar skipanir verða umskapaðar, sum førir til óunniligar antropologiskar avleiðingar og líka neyðugar etiskar og moralskar hugleiðingar.
Aftur til amerikanska samleikan hjá Prevost, so er talan um eitt serligt slag av amerikanismu. Meðan tað er rætt, at Heilagi Faðirin er ættaður úr USA, so er tað líka rætt, at hann hevur brúkt næstan alt sítt presta- og biskupslív millum Peru, har hann kom í 1985 sum ungur augustinskur trúboðari, og Róm, har hann hevði ábyrgdarstørv bæði innan sín trúarliga ordan og halga Stólin.
Núverandi pávi er tí ein maður, sum gjøgnum árini hevur dyrkað ein sjáldsama og ómetaliga stóran førleika at skilja hjørtu og sinn hjá fólki, at fata teirra viðkvæmi og djúpasta tørv, at lurta eftir teirra sorgum og vónum og at miðla teimum – á mest effektiva hátt – ljós Kristusar.
Tað er væl kent, at pastorala leiðslan hjá hvørjum pávadømi ofta kann hugskiljast av navninum, sum nýggi pávin velur. Navnið Leo XIV vísir ikki bert eina innara styrki, men fram um alt eina djúpa umsorgan fyri menniskjaliga persóninum. Undangongumaður navna hansara, itálski pávin Leo XIII (1878–1903), verður siðvenjuliga mettur sum faðirin til nútíðar katólsku sosiallæruna gjøgnum sína alfrøði Rerum Novarum (1891), sum gav eina miðvísa evangeliska greining av sosialum, búskaparligum og menniskjaligum veruleikum, altíð miðsavnað um virðini hjá menniskjaliga persóninum.
Alt í ævisøguni hjá pávanum bendir á, at Leo verður ein pávi, sum er førur fyri at fremja ikki bert samleika, men sannan felagsskap innan kirkjuna. Hansara pávadømi verður eitt við blíðskapi í hátti, men styrki í boðskapi: lærugrundað, men tó ansin fyri teimum “nýggja lutunum” í heiminum (sum Leo XIII var), ikki fyri at elta teir, men fyri at geva teimum eina sál.
Leo verður ein brúgvabyggjari, sum jú er sjálvur týdningurin og uppgávan hjá einum pontifex: at halda uppi og verja ta týdningarmestu brúnna av øllum, ta millum jørð og Himmal, men eisini at smíða nýggjar brýr av samrøðu og sínámillum fatan, har tær eru mest bráðneyðugar, altíð við Gudi og óbrótiligu tignina hjá Hansara skapnignum í mideplinum.
Í einari konklavu, sum vardi knappar 24 tímar, førdi Heilagi Andin til nakað óvanligt millum kardinalarnar. Við at lata hjørtu síni upp fyri virksemi Andans og hóast teirra ymisku mentanarligu bakgrundir og gudfrøðiligu kenslur, funnu tey eitt djúpt samleikapunkt og tað samleikapunktið tók navnið Leo.
Sanniliga er hesin pávin ein gáva frá Heilaga Andanum. Vit standa í dag á einum snúningspunkti í søguni. Vit eru komin inn í eina tíð við stórum broytingum, sum helst fara at fevna um kirkjuna sjálva. Tað er troystarríkt at vita, at Leo saman við Kristi fer at vegleiða okkum.
Áðrenn konklavið hoyrdist fleiri enn ein rødd siga: “Tað, sum kirkjan nú hevur brúk fyri, er ein pávi við styrkini hjá Jóhannesi Pálli II, læruni hjá Bænedikti XVI og hjartanum hjá Frans.” Nógv svaraðu, at tað fór at vera næstan ógjørligt at finna onkran, sum kundi rúma øllum trimum. Og tó, enna einaferð, minnir evangeliið og søgan okkum, at “einki er ógjørligt hjá Gudi”…